Over dit portaal

Wat vooraf ging

Het Kennisportaal Constructieve Veiligheid is de digitale opvolger van het “Compendium Aanpak Constructieve Veiligheid”, waarvan de laatste editie verscheen in 2011. Aanleiding voor het Compendium was een aantal (bijna-)calamiteiten met bouwconstructies aan het einde van de vorige en het begin van deze eeuw. Velen in de bouwwereld staan ze in het geheugen gegrift: de instorting van vijf balkons in Maastricht, het bezwijken van een parkeerdak in Tiel, de ontruiming van het Bos- en Lommerplein in Amsterdam, instorting van meerdere industriegebouwen na zware sneeuwval in november 2005, het tribunedak van het voetbalstadion in Enschede, de gedeeltelijke instorting van een parkeergarage in aanbouw op Eindhoven Airport en – meer recent – de instorting van het tribunedak van het AZ-stadion.

We kunnen de lijst moeiteloos uitbreiden! Stuk voor stuk signalen dat de constructieve veiligheid onvoldoende is geborgd. Analyses wijzen uit dat er zelden maar één schuldige is aan te wijzen. Oorzaken blijken vaak een optelsom van tekortkomingen van meerdere betrokken partijen in meerdere fasen van het ontwerp- en bouwproces. Kortom: constructieve veiligheid is een ketenverantwoordelijkheid!

Van Compendium naar Kennisportaal

Een rondje langs de velden leert dat het Compendium anno 2018 zorgt voor meer structurele aandacht voor constructieve veiligheid, maar ook dat de problematiek nog steeds zeer actueel is. Daarnaast neemt de digitalisering van het ontwerp- en bouwproces een hoge vlucht. De toepassing van BIM leidt tot verschuivingen in taken en verantwoordelijkheden, mogelijk óók op het terrein van constructieve veiligheid. Een ander aspect van digitalisering is, dat jonge professionals geen informatie meer uit boekjes halen, maar van het internet. Dit zijn voor een aantal partners – (overheids)opdrachtgevers, ingenieursbureaus, bouwbedrijven, kennisinstellingen – aanleidingen om dit Kennisportaal te lanceren.

Anno 2021 neemt het Kennisportaal een belangrijke plaats in bij de acties die voortkomen uit het onderzoek van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid.

Participanten en contractvormen

Bij de borging spelen veel verschillende participanten in het bouwproces een rol. Dit kennisportaal bevat aanbevelingen voor al die participanten. Complicatie is daarbij dat ‘het’ bouwproces niet bestaat. De bedrijfstak bouw beschikt over een rijk palet aan bouworganisatie- en contractvormen, waarin verantwoordelijkheden, aansprakelijkheden en risico’s telkens weer op een andere manier zijn verdeeld. In het ‘traditionele’ bouwproces draagt de opdrachtgever de verantwoordelijkheid voor het ontwerp en de aannemer voor de uitvoering. Bij geïntegreerde contractvormen nemen aanbieders ook ontwerpverantwoordelijkheid op zich. Steeds vaker zijn ze ook verantwoordelijk voor het onderhoud voor een bepaalde periode.

Ondanks de grote verscheidenheid aan contractvormen zijn er grote overeenkomsten. Om tot een bouwwerk te komen dat het beoogde gebruik optimaal faciliteert, moeten ieder project in grote lijnen dezelfde stappen doorlopen. Er is altijd een programma van eisen of vraagspecificatie nodig. Participanten moeten altijd een ontwerp maken, dat ze vervolgens altijd in detail moeten uitwerken en specificeren. Er is altijd een omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit nodig. Uitvoerende bedrijven moeten altijd materialen en componenten inkopen, die ze op de bouwplaats altijd moeten ‘samensmeden’ tot een bouwwerk. In ieder project moeten in grote lijnen dezelfde acties de constructieve veiligheid borgen. Ongeacht de contractvorm. Wat per contractvorm kan verschillen, is de verdeling van de verantwoordelijkheid voor die acties over de betrokken participanten of bouwpartners. De borgingsacties vindt u in dit Kennisportaal. Beschrijvingen van de verschillen in de verdeling van verantwoordelijkheden bij verschillende contractvormen vindt u in de documenten “Constructieve Veiligheid en Contractvormen” en “Verantwoordelijkheidsmatrix“.

Hoe werkt het?

1. De borgingsacties zijn gerangschikt volgens de fasen die in ieder bouwproject zijn te herkennen: Initiatief, Ontwerp, Aanvraag en verlening omgevingsvergunning, Uitvoeringsgereed Ontwerp (detailengineering), Uitvoering en Gebruik. Wanneer u op de homepage op de knop “Kies een fase” of op “Fasen & Borgingsacties” in het menu klikt, krijgt u een overlay scherm waarin u een fase kunt kiezen. (NB: sommige sectoren, zoals de spoorsector, kennen afwijkende faseringen met afwijkende fasenamen; de borgingsacties zullen echter herkenbaar en toepasbaar zijn voor deze sectoren).

2. Kies de fase die voor u van toepassing is door er met de cursor op te gaan staan. In het overlay scherm verschijnt nu een korte beschrijving van de fase, een knop naar de belangrijkste risico’s m.b.t. constructieve veiligheid en de lijst met borgingsacties voor deze fase. De borgingsacties zijn erop gericht om de risico’s te beheersen.

3. Kies een borgingsactie. Nu verschijnt de betreffende borgingsactie op uw scherm. U ziet hier, onder de afbeelding, ook voor welke bouwpartners (‘rollen’) deze actie relevant is.

4. Met de gele pijlen links- en rechtsboven bladert u door de borgingsacties van deze fase. U kunt ook direct een andere borgingsactie kiezen in het menu aan de rechterkant van de pagina.

5. Wilt u terug naar de startpagina? Klik dan op de knop “Home” in het menu boven in het scherm. Kies de knop “Fasen & Borgingsacties” in het menu wanneer het overlay scherm met de fasen weer wilt oproepen.

Via het zoekschermpje op de startpagina kunt u gericht zoeken naar borgingsacties die voor u relevant zijn: klik op “Rollen” en kies de rol die voor u van toepassing is.  U krijgt nu een lijst van alle borgingsacties die voor u van belang zijn. U kunt ook zoeken op vrij in te voeren termen.

Colofon

Afbeeldingen en documenten

Afbeeldingen op dit Kennisportaal zijn ter beschikking gesteld door onder meer:

AECOM | BAM Advies & Engineering | BAS bvba | Building SRO | Estra Engenharia Ltda | Evolve One | Ingenieursbureau Stendess | IRI (Infrastructural Risk Inspections) | IV-Groep | Moss bvba | Mouton | Pell Frischmann | ProRail | Van Rossum Raadgevende Ingenieurs | RoyalHaskoningDHV | SCIA Nederland BV | Spekkink C&R | Vuurrood BV | Michael Twilhaar (cartoons) | Intron | Adviesbureau Hageman

Versiebeheer

Het Kennisportaal Constructieve Veiligheid is de digitale opvolger van het Compendium Aanpak Constructieve Veiligheid, editie 2011. Het Kennisportaal kent geen edities, maar is een ‘levende’ website, die updates krijgt zodra nieuwe inzichten of ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. De Kerngroep komt periodiek bijeen om het proces te begeleiden. Aanleidingen voor updates kunt u als gebruiker van het Kennisportaal ook zelf aandragen; redactie en Werkgroep/Redactiecommissie houden zich sterk aanbevolen voor suggesties voor aanpassingen en aanvullingen! Mail uw bijdragen naar info@kpcv.nl. Nieuwe content wordt voorbereid door taakgroepen; publicatie vindt slechts plaats na instemming van de voltallige Werkgroep/Redactiecommissie. waarin alle partners van het KPCV een stem hebben. Daarmee borgen we dat het Kennisportaal alleen gevalideerde kennis bevat.